De droom: een museum

In 1913 wordt de bel-etage van het hoofdkantoor van Wm H. Müller&Co aan de Lange Voorhout ingericht als museum. Het is op afspraak te bezoeken. In de verschillende kamers maken de bezoekers kennis met de kunstcollectie van Helene Kröller-Müller.
Intussen heeft ze nog een groter ideaal: een groot museum annex woonhuis, speciaal ontworpen voor haar collectie. Verschillende architecten, waaronder Peter Behrens en Ludwig Mies van der Rohe maken een ontwerp. Om ze goed te kunnen beoordelen laten de Kröllers deze ontwerpen op ware grootte, in hout en beschilderd doek, op de beoogde locatie uitvoeren.

Helene Kröller-Müller is niet overtuigd en verlegt haar aandacht naar de Veluwe, een gebied in het oosten van Nederland. Het echtpaar koopt hier in de loop der jaren bijna 6.000 hectare grond. Architect H.P. Berlage ontwerpt hier voor het echtpaar jachthuis Sint Hubertus, dat in 1920 wordt voltooid. Berlage maakt ook een ontwerp voor het museumhuis, maar de samenwerking tussen hem en de Kröllers loopt stuk.
Henry van de Velde wordt uitgenodigd het project voort te zetten. De Belgische architect werkt bijna zes jaar aan een ontwerp voor het zogenaamde Grote Museum, waarna ook daadwerkelijk een begin wordt gemaakt met de onderbouw. Via een spoorlijntje worden op-maat-gemaakte stenen aangevoerd. Als Wm H. Müller&Co door de internationale recessie in financiële problemen komt, moet de bouw echter worden stilgelegd.

De bouw van het Grote Museum wordt nooit meer hervat. Vlakbij de onderbouw (nog steeds zichtbaar op de grens tussen bos en stuifduinen bij het huidige museum) begint vanaf 1935 de bouw van een kleiner museum, ook ontworpen door Henry van de Velde. Het gebouw wordt ‘overgangsmuseum’ genoemd omdat het op termijn alsnog plaats moet maken voor het Grote Museum.
Initiatiefnemer is de Nederlandse Staat, aan wie Helene Kröller-Müller enkele jaren eerder haar collectie heeft overgedragen. In 1938 opent het Kröller-Müller museum. Helene Kröller-Müller richt het in als haar ‘museum-huis’ en is tot haar overlijden in 1939 de eerste directeur.
De droom: een museum