column

2013 2012 2011 2012 2011 2012 2010 2009 2008 2007 2006

Windflower

Onder de noemer Windflower zijn er tot en met 15 januari 2012 in het Kröller-Müller Museum werken van 12 kunstenaars te zien, waarin steeds andere visies op de natuur centraal staan. Het is een erg mooie tentoonstelling geworden waar schoonheid en de bedreiging van het kwetsbare centraal staan. Elders op deze website treft u er informatie over aan.
‘Natuur’ is een moeilijk grijpbaar begrip. Immers, enerzijds kan er alles onder verstaan worden dat op, rond, in en van de planeet aarde is en dat met de aarde gebeurt, anderzijds kunnen er zeer individuele, eigenzinnige en beperkte opvattingen over op na gehouden worden.
In de eerstgenoemde visie maakt de mens onderdeel uit van de natuur. Je zou kunnen zeggen dat de geschiedenis van de mensheid een proces van losmaking van de natuur is, waarin de omgeving naar de hand van de mens werd gezet. Met de ontwikkeling van het begrip ‘cultuur’ en met de beoefening van ‘kunst’ werd dit contrast met de natuur bezegeld.
Met de mechanisering van onze maatschappij en het onderwerpen van de natuur aan de wetten van de markt in steeds meer landen wereldwijd, krijgt het culturele aspect van onze samenleving de overhand over het natuurlijke. Voor steeds meer mensen komt de natuur niet meer op directe wijze in hun dagelijks leven binnen, maar in afgeleide vormen. In toenemende mate voelen kunstenaars het als hun taak om deze steeds veranderende verhouding tot de natuur tot uitgangspunt te nemen. Het Kröller-Müller Museum, dat alleen al door zijn ligging sterk verbonden is met de natuur en dat noties van het paradijselijke graag ter discussie stelt, besteedt veel aandacht, zowel bij zijn aankopen, als bij zijn tentoonstellingen, aan kunstenaars die zich inspannen om het verschuivende evenwicht tussen kunst en natuur en de beleving daarvan in hun kunst te betrekken. Van dat streven is Windflower een van de resultaten.
De natuur in Nederland is een fusie van tuin, park en plantsoen: plant en dier nemen een door de mens aangewezen plaats in. Het laatste stukje ‘ongerepte natuur’ is al vele jaren geleden ten offer gevallen aan de ordenende hand van de bewoners van ons land. Als de aanwezigheid van de lynx, de wolf, het korhoen, de bever of het edelhert gewenst is, dan wordt dat geregeld. Als ‘wilde natuur’ gewenst is, dan worden gebieden aangewezen waar de illusie van woestheid zorgvuldig in stand gehouden wordt. Vermesting, verdroging, verzuring en versnippering zijn de grootste bedreigingen voor het genieten van de natuur in dit met de hand, de machine en de computer gevormde landschap.
Een prachtig verzorgd domein als het Kröller-Müller Museum heeft alleen al door de contrastwerking met zijn verstedelijkende omgeving een steeds grotere waarde en waardering gekregen. Bij ons staat al sinds de jaren dertig van de vorige eeuw het bewustzijn centraal dat de mens, wanneer zijn niveau van beschaving groeit (en het lawaai om hem heen toeneemt), steeds meer behoefte krijgt aan een rust biedende omgeving waarin hij tot zichzelf kan komen en inspiratie kan vinden. Zorgvuldig in cultuur gebrachte natuur, internationale moderne kunst van de hoogste kwaliteit en een weloverwogen gebouwde omgeving zijn de drie belangrijkste ingrediënten. Bewustwording van de kwetsbaarheid van de natuur en van elke vorm van leven en het bevorderen van inlevingsvermogen in niet voor de hand liggende denkwijzen daarover beschouwen wij als een belangrijke opdracht van ons museum. De rol van de kunstenaar daarbij is om het initiatief te nemen en om onverwachte verbindingen te leggen tussen de verbeelding en uiteenlopende maatschappelijke disciplines, de taak van het museum is om het publiek de hand te reiken en de beelden een context te geven en zo, hopelijk, het begrip ervoor te vergroten.

Evert van Straaten
oktober 2011

Afbeelding: Willem de Rooij, Bouquet VII, 2010 (foto: Marjon Gemmeke)